BOLZANO - Het verzoek voor een jaaroverzicht en een commentaar op het jaar 2020 was bedoeld als een uitdaging voor Marco Zanetti. De Italiaanse maestro in het driebanden, die al vele jaren tot de absolute wereldtop behoort, trok zich in zijn huis in Bolzano terug voor een scherpe, veel omvattende terugblik met een kijkje naar de toekomst. We worden meegenomen naar het jaar 2020 in biljartland, dat gecompliceerd en somber is geweest door de COVID-crisis, met lange, gedwongen stiltes, afgeslankte kalenders en de eenzame opsluiting voor velen in eigen omgeving. ,,Ik kon me door deze gedwongen stop richten op een andere manier van leven, zonder training, zonder biljart en zonder reizen'', startte de tweevoudig wereldkampioen zijn verhaal. ,,Het tempo van leven is vertraagd, de prestatiedruk is weggenomen en het leven is in alle opzichten veel veranderd.''
Het leek evenwel het perfecte moment van het jaar om een interview te starten met de Italiaanse ster uit de top drie van de wereld met zijn prachtige recordlijst in veel biljartdisciplines. En om hem uit te nodigen om dit bizarre jaar in zijn geliefde sport aan een analyse te onderwerpen.
Marco Zanetti (58, uit Bolzano in Italië) is graag bereid tot een uitgebreid vraag- en antwoordspel met Kozoom om 2020 af te sluiten: openhartig, vrijuit over de pandemie, de plotselinge en lange onderbreking, zijn professionele biljartstatus, de competitie en evenementen die zijn gecanceld, de UMB-strategie, de nieuwe ontwikkelingen in het Aziatische driebanden, de PBA en andere gebeurtenissen in de mondiale wereld van het biljarten. En over de herstart gesproken in 2021: ,,Er is een sprankje zonneschijn aan de verder nog bewolkte hemel.''
Kozoom/Frits Bakker: Neem ons eens mee naar de locatie waarin je je nu bevindt. Waar heb je al die maanden van de COVID-crisis doorgebracht? De leefomgeving met je gezin? Welke omstandigheden in de lockdown, hoe bracht je je dagen door als sportman die zo gewend is om de wereld over te reizen en een zeer opwindend leven te leiden in de schijnwerpers van het wereldwijde biljart?
Marco Zanetti: Ik ben nog altijd in mijn huis in Bolzano, waar ik niet meer weg ben geweest na de laatste UMB World Cup in Antalya in februari. Door deze gedwongen stop heb ik me een totaal andere manier van leven aangemeten, zonder trainingen, biljarten en reizen. Het tempo is vertraagd, het dagelijks leven is op huis gericht. Dus ik kon me wijden aan andere bezigheden die ik lange tijd had uitgesteld, omdat ik veel meer in mijn gezin woonde. Het was een jaar vol contrasten, met positieve aspecten, maar ook met veel problemen en menselijk lijden om mij heen. Een jaar dat de wereld heeft veranderd, misschien wel definitief.
Kozoom/FB: Hoe ben je van plan de trainingen, wedstrijden en biljarten in het algemeen langzaam weer te hervatten? Speel jij het Kozoom-evenement in Frankrijk, de Jumbo Challenge in Nederland, de eerste competities die opstarten? We mogen zeker zeggen dat jij niet gecharmeerd was van de One Carom Challenge.
Marco Zanetti: Ik ga de trainingen geleidelijk weer starten en ben van plan deel te nemen aan de Jumbo- en Kozoom-evenementen in Nederland en Frankrijk als het mogelijk is vanwege de pandemie. Die evenementen brengen eindelijk weer wat zonneschijn aan de nog bewolkte hemel, want de UMB-toernooien staan nog steeds in de wacht. Het is geen klacht hoor, maar het is wel heel moeilijk om zo lang zonder officiële toernooien te moeten doen. Wat betreft de One Carom Challenge, ik vond dat meer een interessant experiment om te doen met goede spelers van een gemiddeld/hoog niveau, maar niet met de beste spelers van de wereld. En onder deze omstandigheden stelde ik de vrijheid om te weigeren zeer op prijs.
Kozoom/FB: Hoe ben je mentaal omgegaan met dit jaar waarin zoveel werd afgelast, de crisis ons allemaal zo zwaar heeft getroffen en de wereld op zijn kop werd gezet?
Marco Zanetti: Het jaar was zo speciaal, zo ingrijpend, dat het niet mogelijk is om het alleen op biljarten te projecteren. Maar goed, met de pandemie zijn biljartcompetities betrokken op elk niveau, regionaal zowel als wereldwijd. Biljarten wordt gespeeld in relatief kleine ruimtes. De kans op besmetting is niet alleen theoretisch, hoewel erg klein. En spelen met een mondmasker is mogelijk, maar brildragers worden benadeeld.
Kozoom/FB: De gevoelens, emoties en meningen lopen nu sterk uiteen. Velen zeggen: doe alles op slot, stop alle wedstrijden en maak ze dit jaar niet meer af. Anderen willen absoluut weer spelen als de kansen zich weer voordoen.
Marco Zanetti: Elk land op zich moet uiteindelijk beslissen op basis van het niveau van de pandemie en de richtlijnen van de ministeries van sport. Er is geen ruimte voor privé-meningen als we het hebben over officiële competities. Voor de rest kunnen biljarters privé blijven spelen als ze dat willen op basis van gezond verstand.
Kozoom/FB: We kijken in deze tijd vooral naar de Koreaanse toernooien. Verschillende organisatoren laten de cyclus onder strikte maatregelen doorgaan. Veel spelers en fans in de wereld vragen zich af: als het daar gebeurt, waarom zouden wij dan niet hetzelfde kunnen? Hoe denk jij daarover?
Marco Zanetti: Maar laten we dan een fictief voorbeeld nemen en denken dat we binnenkort een UMB-evenement in Korea moeten spelen. Afgezien van de risico's van de reis, zou het onvermijdelijk zijn om bij aankomst de lange quarantaine te ondergaan. Wie zou zo'n offer willen aanvaarden? Misschien is het logischer om naar Korea te gaan en daar drie of vier evenementen op een rij te spelen. Maar in het geval van één toernooi zou het totale verblijf meer dan een maand duren, inclusief de quarantaine. En bovendien is er nooit zo'n voorstel gedaan.
Kozoom/FB: Wat is jouw mening en conclusie nu we veel verder zijn in het conflict: over de UMB/PBA-breuk, de schorsingen, de houding van de UMB tegenover de Koreanen?
Marco Zanetti: Deze periode in onze biljartwereld is totaal anders dan alles wat we tot nu toe hebben meegemaakt. Ik denk niet dat dit het juiste moment is om conclusies te trekken, hoewel we aan het einde van het jaar zijn en ik de vraag wel kan begrijpen. Wat de situatie nu betreft zou ik zeggen: laten we dan beginnen bij het begin van de pandemie, toen in maart alles werd stilgelegd. We bleven thuis, voor onze computers en televisies die alleen opgenomen toernooien uit het verleden uitzonden. De mensen die dachten dat zelfs UMB-toernooien konden doorgaan, hadden het mis. Dat bewijst maat weer dat we een kleine en gemiddeld georganiseerde federatieve sport blijven. Ik denk namelijk dat de meeste topspelers tijdens deze pandemie liever thuisbleven dan ver weg te reizen om afzonderlijke evenementen te spelen.
Kozoom/FB: En om dit verhaal verder te zetten naar de vraag richting PBA?
Marco Zanetti: De PBA, die anders dan de UMB een Koreaanse privéorganisatie is, zonder dezelfde beperkingen als instituut voor internationaal publiekrecht (zoals de UMB, de KBF en hun partners). Maar met een duidelijk businessplan om te volgen, met financieel belangrijke en nauwere banden (met spelers, televisies en sponsors), die daardoor in staat was om zijn eigen evenementen te organiseren en zo nieuwe programma's op zijn eigen tv-kanaal, Biliards-tv, aan te bieden. De niet-Koreaanse PBA-spelers hebben hun contractuele verplichtingen gerespecteerd en ondergaan elke keer dat ze Korea binnenkomen volgens de nauw gezette, vereiste quarantaine.
Marco Zanetti, succesvol voor vele jaren in het mondiale biljarten: 23 WK deelnames (2 keer goud, 2 keer zilver, 6 keer brons, 166 World Cups (meeste van alle spelers), 4x goud, 9x zilver, 19x brons, Europees kampioenschap (2x goud), Agipi toernooi (1x goud), Crystal Kelly (1x goud), LG+ Cup (1x goud), Lausanne Billard Masters (2x goud), World Games (1x goud)
Kozoom/FB: Maar dan, om nog iets verder terug te gaan in de tijd, toen we spraken over de eerste scheiding tussen UMB en PBA die zich had aangekondigd. Dat leidde tot een kleine uittocht van spelers die de vertrouwde omgeving verlieten, hooguit drie, vier Europese spelers van wereldklasse vertrokken naar de PBA en enkele andere, subtoppers volgden Waar staan we nu, nog altijd is er absoluut geen sprake van doorbraak?
Marco Zanetti: Ik wil eerst aanvoeren dat het naar mijn mening conceptueel verkeerd is om de UMB te vergelijken met de PBA om voor de hand liggende redenen: de UMB blijft een door het IOC erkende Internationale Sportfederatie met veel juridische beperkingen en ook met bepaalde institutionele doelen die de vrijheid van handelen beperken. Bovendien maakt biljarten helaas geen deel uit van het Olympische programma en is het verschil met de grote sporten enorm, aangezien de leiding van de UMB geen 'professioneel' management is, dat een 'betaalde functie' is en dus voornamelijk gebaseerd is op vrijwilligerswerk. De PBA is daarentegen een particuliere beroepsorganisatie zonder institutionele beperkingen, gebaseerd op het idee om een mediabedrijf rond driebanden te creëren en alles onafhankelijk te beslissen om de doelen te behalen.
Kozoom/FB: Wat kunnen we zeggen over de breuk en de maanden daarna? Waren partijen op een gegeven moment dicht bij een overeenkomst, tussen UMB en PBA dus?
Marco Zanetti: Dat was in mijn ogen het uitgangspunt, maar het bleek dat de directie achter PBA weigerde samen te werken met de UMB, hoewel ze op dat moment een kans kans kregen om tot een akkoord te komen. Ook de spelers hebben helaas geen enkele bijdrage kunnen leveren om de partijen meer bij elkaar te brengen. Nu probeert elke partij zijn projecten te verwezenlijken door in de ander een potentiële concurrent te zien en dus escaleren de conflicten tussen de partijen nog steeds.
Kozoom/FB: Er zijn, zoals velen vanaf het begin roepen, geen winnaars, alleen verliezers in sportief opzicht.
Marco Zanetti: Heel jammer, want deze sport is groot gemaakt door zijn topspelers met hun fenomenale erelijsten. Ze blijven de boegbeelden voor hun sport: zonder grote namen kan geen enkele organisatie geloofwaardigheid winnen voor televisiezenders en sponsors. Maar spelers hebben ook andere zwakheden getoond: ze waren niet in staat om samen te komen en als groep op te treden voor de verdediging van samenwerkingsbelangen. De gemeenschappelijke geest om dit doel te bereiken was er alleen in vele gedachten, maar nooit in duidelijke feiten en acties. Zelfs de poging om een officiële spelersorganisatie op te richten is mislukt.
Kozoom/FB: En nu, als je dat alles in overweging neemt, wat is dan je conclusie aan het eind van dit jaar?
Marco Zanetti: Dat elke topspeler zijn eigen harde weg heeft gekozen om professioneel te worden en te blijven. En niet meer collectief te denken of samen te werken. Voor velen is het moeilijk om professional te zijn in biljarten. Die strijd alleen al, ieder voor zich, houdt velen voortdurend bezig, zodat er geen ruimte is om aan het collectief te denken.
Kozoom/FB: Dus om kort te zijn, alle spelers, zowel in UMB als PBA, gaan hun eigen weg.
Marco Zanetti: Het is in deze tijd logisch en voor spelers interessant dat de PBA nieuwe kansen biedt. En zoals de ervaring heeft geleerd, zal elke speler zijn eigen weg gaan, onafhankelijk van de andere partij. Dat is een zeer begrijpelijke, maar ook individuele weg. Onder deze omstandigheden zal het driebanden nooit beter en echt groot worden, omdat het een sterk verdeelde wereld blijft.
Kozoom/FB: Waar moet het in jouw visie naartoe, naar wat moet het uiteindelijk leiden?
Marco Zanetti: Dit is voor elke speler het ware moment dat hij zijn beslissing moet nemen en kiezen voor vrijheid. Hij zal alle gevolgen van zijn besluit moeten accepteren en, voor zover we nu weten, in de rij moet staan als een goede soldaat. Omdat biljarters in feite ook uitstekende soldaten zijn. Zeker is: een echte professionele driebanden speler zijn is de grote ambitie van velen. Het is meer dan legitiem dat iedereen probeert deze droom na te jagen. Alle spelers hebben dus verschillende waarden en aspecten. Daarom word ik nu heel voorzichtig, voordat ik andere collega's ga beoordelen op hun keuzes.
Marco Zanetti met een van zijn eeuwige rivalen, Torbjörn Blomdahl (links) en het grote talent voor de toekomst, de Koreaan Myung-Woo Cho (rechts)
Kozoom/FB: En nu, wanneer dit gezegd is, hoe schat jij het volgende traject in?
Marco Zanetti: Er zijn nu veel openstaande vragen met betrekking tot topspelers. Allereerst: wie kan nu weten welke UMB-toppers er misschien min of meer stiekem aan denken om naar de PBA te vertrekken? Wie weet er echt de achtergronden van de feitelijke situatie van de PBA en hun perspectieven? Wat is er met Kozoon International gebeurd, waarom vallen de exclusieve marketingrechten van UMB nu onder de bevoegdheden van een ander bedrijf? De wereld van het driebanden zit vol mysteries en dat draagt ook bij aan de vreemde sfeer die er hangt. Op die manier kan het nooit tot een gezonde organisatie uitgroeien.
Kozoom/FB: Waar je dus al over sprak, wat is jouw gevoel sprekend over de huidige top 5 of 10 spelers in de wereld. Willen meer spelers naar de PBA vertrekken voor de uitdaging en voor betere geldprijzen?
Marco Zanetti: Het lijkt er nu op dat alles daar goed gaat, maar veel ervaringen uit het verleden leren dat we de schijn niet zo maar kunnen beoordelen. De kern van de zaak is dus eigenlijk: kan iemand erachter komen hoe het met die PBA-organisatie gaat? Ik wens de PBA toe dat het goed gaat, maar eerlijk gezegd zullen we het nooit weten. En het is niet moeilijk voor te stellen dat deze pandemietijd met veel beperkingen en economische neergang geen positieve impulsen heeft gebracht. Wij Europeanen wonen te ver van Azië en helaas weten we te weinig over hun wereld en zijn we ook niet goed geïnformeerd. Ik zeg dus, gezien de situatie in Korea en de voortdurende veranderingen in de verhoudingen tussen de officiële en professionele biljartinstanties, is het vrijwel onmogelijk en vertellen Koreaanse biljarters daar te weinig over. We kunnen dus alleen maar geduldig de gebeurtenissen observeren en afwachten hoe zich dat verder ontwikkelt.
Kozoom/FB: De duidelijke en door UMB gevreesde signalen in sportief opzicht zijn niet te onderschatten: er zijn deze weken nog drie bekende spelers overgestapt naar PBA?
Marco Zanetti: De overstap van Cho Jae-Ho naar de PBA is zeker een duidelijk punt in het voordeel van de PBA boven de KBF, de Koreaanse nationale federatie. En tegen de Koreaanse rechthebbende op UMB-evenementen. Ngo Dinh Nai is een groot, Vietnamees talent, dat zeker ook een verlies is voor de UMB. Ik kan me heel goed voorstellen dat het voor Vietnamezen aantrekkelijk is om naar de PBA te vertrekken, omdat het dichtbij is. En omdat er voorlopig geen internationale toernooien zijn bij de UMB.
Kozoom/FB: De Aziaten hebben de kracht van het getal (spelers, biljartclubs) en een enorme tv-aandacht om sponsors aan te trekken. De Europeanen hebben een lange geschiedenis en hun beroemde kampioenen. Hoe ziet de toekomst eruit over pakweg 10, 15 jaar wanneer voor Blomdahl, Jaspers, Zanetti, Merckx, Sayginer het einde van hun carrière nadert? En het Aziatische driebanden alleen maar verder zal groeien?
Marco Zanetti: Denk aan de biljartwereld van 20 jaar geleden: veel Europeanen, enkele Zuid-Amerikanen en enkele Aziaten in de top van de ranglijsten. Bedenk nu hoe dezelfde wereld er over twintig jaar uit zou kunnen zien: Europa en Azië hebben hun rollen misschien omgekeerd. Het accent zal onvermijdelijk naar het oosten verschuiven, ook omdat Turkije, een land met grote talenten, sterk vertegenwoordigd zal blijven. Dus laten we voorlopig genieten van deze spannende uitdaging van onze sport tussen verschillende generaties en nationaliteiten, zolang de oude spelers nog competitief blijven. Het is goed mogelijk om in de toekomst te zien dat het biljartniveau in Azië nog steeds groeit. Maar op tv blijft biljarten alleen aantrekkelijk als er een grote concurrentie is tussen Aziatische en niet-Aziatische spelers.
Marco Zanetti: het product driebanden is in de Aziatische landen heel populair
Kozoom/FB: Zijn de Koreaanse PBA en andere organisatoren van toernooien in Azië voorlopers en voorbeelden met veel entertainment, glamour en show ten opzichte van de UMB, die vasthoudt aan tradities en zich voornamelijk op de sport concentreert?
Marco Zanetti: Ik kan op dit moment alleen met zekerheid zeggen dat het het 'product driebanden' erg populair is voor de grote Koreaanse televisiestations. We kunnen wel allemaal proberen om het anders te brengen, maar wat uiteindelijk telt is de echte kwaliteit van het product! Ik beschouw dit niet als een belangrijke factor.
Kozoom/FB: Wat moet de UMB doen om de door ons allen zo geliefde biljartsport nieuwe impulsen te geven en niet verder achterop te raken ten opzichte van de Aziatische landen?
Marco Zanetti: Ik wil wel eerst zeggen dat zij die zich zorgen moeten maken over de opkomst van Azië, allereerst de andere continentale confederaties zijn (als eerste Europa en Amerika) en niet de UMB, de wereldfederatie waartoe namelijk ook de Aziatische Confederatie behoort. Heb ik dat verduidelijkt, als je vraagt wat de UMB in de toekomst moet doen? En natuurlijk, er is eerst de hoop dat de pandemie wordt bedwongen. Ik zou zeggen dat het belangrijk is om het aantal competities en het niveau van de organisatiekwaliteit verder te verhogen. Ook het prijzengeld verbeteren om de spelers aan de top te behouden. Verder, om actievere managers te hebben met meer taken die moeten worden gevolgd. En in het algemeen met een betere interne en externe communicatie. En tot slot moeten we altijd sterk en onvermoeibaar blijven werken en ijveren voor de zo gewenste Olympische erkenning door het IOC.
Kozoom/FB: Wat moet er gebeuren om alles weer bij elkaar te brengen, of is er geen weg terug en is dat een illusie. Hoe kan de breuk, die zoveel schade heeft toegebracht aan onze prachtige sport, worden hersteld. En dat alle gehate schorsingen worden opgeheven, zodat alle topspelers in de wereld weer samen kunnen spelen?
Marco Zanetti: De onmisbare voorwaarde om iedereen samen te brengen in een enkele organisatorische of wettelijk gestructureerde eenheid, moet in de eerste plaats de wil van alle partijen zijn en de definitie van gemeenschappelijke belangen die moet worden nagestreefd. Met een echt gezond gevoel van gelijkheid. Het lijkt mij dat we deze situatie nog lang niet hebben bereikt, ik zou zelfs willen zeggen dat de scheiding nu helaas alleen nog maar groter wordt.
Kooom/FB: Er is maar één topspeler in de wereld aan wie wij zouden moeten vragen: voel jij zelf enige ambitie, Marco, om in een latere fase deel uit te maken van de UMB-organisatie? En de ontwikkelingen en conflicten in het driebanden voor de toekomst te beïnvloeden?
Marco Zanetti: Op dit moment ben ik slechts een profspeler, die hoopt nog een paar jaar te spelen om zijn sportcarrière af te sluiten. Ik ben evenwel nogal teleurgesteld in de nu heersende situatie met zijn verdeeldheid en zeer slechte communicatie. Ik kan niet uitsluiten dat ik me op een dag geroepen zal voelen en zin zal hebben om een bijdrage te willen leveren aan het creëren van nieuwe voorwaarden voor de toekomst en voor de nieuwe generaties. Maar dan alleen samen met andere mensen met dezelfde opvattingen als die van mij en een strijdlustige manier van denken.
Bedankt, Marco, voor het interview, we wensen je allemaal een gelukkig, gezond en succesvol 2021.
Marco Zanetti omhelst zijn toen 11-jarige zoon Samuel nadat hij de World Cup heeft gewonnen in Sharm El Sheikh in de finale tegen Dick Jaspers
Marco met zijn fans en de Italiaanse driekleur na zijn nationale titel driebanden in 2015
Marco Zanetti met de Egyptische tooi en de trofee op het vliegveld na de overwinning in 2019 in de World Cup van Sharm El Sheikh